Türkiye’de Dış kuvvetlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri

added: 1 December 2013 - category: Coğrafya Konu Anlatımı 

Akarsuların Oluşturduğu Yer Şekilleri 

Akarsular nemli ve yarı nemli bölgelerde etkilidir. Bu nedenle ülkemizde yer n şekillerini biçimlendiren en önemli dış kuvvet akarsulardır. Türkiye’nin kıyıya paralel uzanan dağlarla çevrili, yüksek ve engebeli bir yarımada şeklinde olması, çoğu akarsuyun boylarının kısa ve akış hızlarının fazla olmasına neden olmuştur. Yüksek ve engebeli yer şekillerine sahip olan ülkemizin bu özelliği akarsuların aşındırma ve biriktirme faaliyetlerini hızlandırmıştır.

iç kuvvetlerin faaliyetleri sonucunda ülkemiz;
Genel olarak yükselmektedir.
Kırılıp yükselen ve çöken alanlar ile çeşitli fay hatları meydana gelmiştir.
Doğu – batı doğrultulu sıradağlar meydana gelmiştir._
Yükselme dış kuvvetleri etkin kılar. Özellikle akarsuların aşındırma ve taşıma güçleri artar.
Ege Bölgesi’nde Madra Dağı, Kaz Dağı, Yunt Dağı, Bozdağlar ile Aydın Dağları kırılıp yükselme ile o-luşmuştur. Gerilme ve basınç sonucunda bu dağlar arasında geniş graben sahaları meydana gelmiştir.
Birbirine paralel sıralar hâlinde uzanan Kuzey Anadolu Dağları ve Toros Dağları meydana gelmiştir. Bu da sıraları kıyıya yakın ve paralel uzandığı için kıyı kesimlerle iç kesimler arasında doğal, beşeri ve ekonomik faaliyetlerde belirgin farklılıklara yol açmıştır.
Volkanik faaliyetler sonucu lav platoları ve tek volkan dağları meydana gelmiştir.
Türkiye’de geniş volkanik araziler ve çok   sayıda volkanik dağlar meydana gelmiştir.
Bu arazilerde,
•Tarımsal verimlilik yüksektir.
• Metalik maden yatakları oluşmuştur.
• Bazılarında turistik önemi yüksek yer şekilleri oluşmuştur.
Kıyılarımız, kıvrım dağlarının ve kırık dağlarının uzanışlarına uygun olarak şekillenmiştir.
Karadeniz ve Akdeniz kıyıları boyuna kıyı tipinde iken Ege kıyıları enine kıyı tipine örnektir. Ege kıyıları oldukça girintili ve çıkıntılı bir yapıya sahiptir.
Aşındırma Şekilleri Akarsuların aşındırmasında;
• iklim,
  • yükselti,
• eğim,
• akarsuların akış hızı
• akarsuyun taşıdığı su ve yük miktarı,
• arazinin geçirgenlik durumu,
• bitki örtüsü gibi faktörler etkili olmaktadır.